ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੋਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ: ਈਰਾਨ
ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ, ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਕਚੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ “ਦੋਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ” ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਲਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ “ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ” ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ “ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਹਾਇਤਾ” ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਹਾਇਤਾ ਉਸ ਟਕਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ – ਆਈਆਰਆਈਐਸ ਦੇਨਾ – ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨਾਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਨਿਊਜ਼ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਾਕਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਦੋਸਤਾਨਾ ਦੇਸ਼ਾਂ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ, ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ – ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।” ਇਹ ਇੰਟਰਵਿਊ ਬੁੱਧਵਾਰ ਰਾਤ (25 ਮਾਰਚ, 2026) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸੀਂ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਸੰਬੰਧੀ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕਰਾਂਗੇ।” ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, “ਜਹਾਜ਼ *ਦੇਨਾ* ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ – ਜਿਸ ‘ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪੂਰਵ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ – ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੋ ਹੋਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।”
ਹੋਰਮੂਜ਼ ਰਣਨੀਤੀ ‘ਤੇ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੁਖ਼ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਯੁੱਧ ਤਿਆਰੀ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ
4 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਪਣਡੁੱਬੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਫ੍ਰੀਗੇਟ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਡੁੱਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਭਿਆਸਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 87 ਮਲਾਹ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। IRIS Lavan ਅਤੇ IRIS Bushehr, ਜੋ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੋਚੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿੰਕੋਮਾਲੀ (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ—ਜਿੱਥੋਂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਹਾਜ਼ ਲੰਘਦੇ ਸਨ—ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਕ ਤੱਕ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਛੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ “ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ” ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ।
28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੁਆਰਾ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼—ਜਗ ਵਸੰਤ, ਪਾਈਨ ਗੈਸ, ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਅਤੇ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ—ਇਸ ਜਲਮਾਰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਾਘਚੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। “ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਖ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ… ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਸੀ ਦੋਸਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੈ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ। “ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਡਾ ਰੁਖ਼ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਬਚਾਅ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।”
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਧਮਕੀ ਨੂੰ “ਰੱਦ” ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ – ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤਹਿਰਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ, ਇਸਹਾਕ ਡਾਰ, ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ “ਅਸਿੱਧੇ ਗੱਲਬਾਤ” ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। “ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ ਇੱਕ 15-ਨੁਕਾਤੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਈਰਾਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਵਰਗੇ ਭਰਾਤਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰ – ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ – ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ,” ਸ਼੍ਰੀ ਡਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।
ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੰਜ-ਨੁਕਾਤੀ ਯੋਜਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰੰਟੀ, ਯੁੱਧ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਢਾਂਚਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਬਾਰੇ “ਜਲਦੀ ਗੰਭੀਰ” ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ – “ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਨ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।” ਅਮਰੀਕੀ ਮੀਡੀਆ ਆਊਟਲੈਟਾਂ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਂਟਾਗਨ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਭਾਵੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਫੌਜਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਾਘਚੀ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ “ਆਪਣੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਵੀਕਾਰ” ਹੈ। “ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ? ਫਿਰ, ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਕਿਉਂ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?” ਉਸਨੇ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੀ ਟਰੰਪ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪਿਛਲੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਗਰੰਟੀ ਦੇ ਸਥਾਪਤ ਜੰਗਬੰਦੀ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਟ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜੋ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਾਡੇ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਵੇ।”
